Realizada durante 2009 entre alumnos de 4º de Primaria
A secretaria de Estado de Educación e Formación Profesional, Eva Almunia, presentou os datos da Avaliación Xeral de Diagnóstico realizada en 2009 a alumnos de Cuarto de Primaria, a primeira que se realiza no conxunto de España segundo establece a Lei Orgánica de Educación.
O informe ten como obxectivo avaliar a adquisición das competencias básicas dos alumnos nas seguintes materias: lingüística, matemáticas, coñecemento e interacción co mundo físico, e social e cidadá.
Para iso realizouse o traballo máis completo deste tipo desenvolvido en España, na liña doutros levados a cabo por organismos internacionais como a OCDE ou a Unión Europea. Nel recóllese información detallada do rendemento dun total de 28.708 alumnos, 887 centros, 1.341 profesores, 25.741 familias e 874 equipos directivos das 17 comunidades autónomas e de Ceuta e Melilla.
Entre os resultados obtidos, que deben ter unha lectura global para apreciar un sentido real da situación, o estudo destaca a homoxeneidade do sistema educativo en todo o país, con escasas diferenzas entre Comunidades Autónomas.
En segundo lugar demostra a importancia de dous factores para a mellora do rendemento escolar que son as expectativas de permanencia no sistema educativo e o nivel de formación do medio:
Ademais, tampouco hai excesivas diferenzas de resultados entre centros, non así entre alumnos dun mesmo colexio, onde si se aprecian resultados distintos. Isto conduce á necesidade de profundar na autonomía dos centros e en apostar pola atención individualizada dos alumnos. Esta é a liña que seguen os Programas PROA implantados desde 2005 e que este curso beneficia 3.500 colexios. (Páx. 131 do documento).
Por último, o informe demostra que os resultados dos alumnos que repetiron un curso están, de media, un nivel por debaixo que o dos demais nas cuartas competencias. O sistema educativo debe ter máis flexibilidade xa que non existen expectativas de mellora nos resultados educativos dos alumnos repetidores.
Competencias avaliadas
As catro competencias avaliadas neste estudo foron: Competencia en comunicación lingüística, Competencia matemática, Competencia no coñecemento e a interacción co mundo físico e a Competencia social e cidadá.
Os instrumentos que se utilizaron son, por un lado, probas de lapis e papel e, no caso da comprensión oral como parte da competencia en comunicación lingüística, rexistros en audio e por outro, cuestionarios de opinión que permiten recoller información sobre aspectos de contextos, recursos e procesos. Cómpre destacar que os rexistros de audio é a primeira vez que se empregan nunha avaliación.
Os resultados están expresados nunha escala continua en que a media se fai equivaler a 500 puntos (dous terzos do alumnado encóntranse entre os 400 e os 600 puntos). Ademais, existen 5 niveis de adquisición do grao de competencias, que van desde os 300 puntos aos 700, aproximadamente. A diferenza entre un nivel e o seguinte son uns 70 puntos.
Este termo medio é un índice dos resultados medios das comunidades autónomas e das cidades de Ceuta e Melilla. Hai que ter en conta que estas puntuacións non son cualificacións e que, polo tanto, non se pode facer equivaler as puntuacións destas escalas a unha escala de cualificacións de 0 a 10 puntos.
Os resultados que obteñen os alumnos ilustran sobre o dominio que teñen das competencias, é dicir, da aplicación dos coñecementos que adquiriron.
Perfil medio do alumno
Unha análise dos resultados medios obtidos permite elaborar un perfil tipo das competencias que domina un alumno de 10 anos entre as que cómpre destacar:
Á hora de ler ten capacidade para identificar a información, buscara en textos extensos, organizara e realizar descricións coherentes. Pode substituír palabras dun texto por outras sen que perda cohesión, ou integrar o significado de frases literarias polo contexto do texto.
En matemáticas o alumno é capaz de desenvolver estratexias propias para resolver os problemas que ademais esixen certa planificación, e expresar a solución correctamente. Tamén sabe utilizar as nocións básicas dos movementos xeométricos, realizar cálculos e recontos.
No relacionado coa competencia social e cidadá o alumno tipo recoñece os dereitos básicos dos cidadáns, son conscientes cando unha situación é inxusta, e capaces de identificar as características da democracia. Detectan a desigualdade entre homes e mulleres, e recoñecen a necesidade de normas que faciliten a convivencia.
Por último, o perfil medio dun alumno de Cuarto de Primaria reflexa que é capaz de identificar as fontes de enerxía renovable, recoñecer e clasificar os animais e as plantas máis importantes, explicar as consecuencias da hixiene e a alimentación para a saúde e o desenvolvemento persoal, ou recoñecer a importancia da sostibilidade no equilibrio ecolóxico.
Outros factores
Outros factores que inflúen, aínda que non determinan, os resultados dos alumnos son:
Así mesmo, inflúe no grao de adquisición das competencias básicas o lugar de nacemento do alumno (porén a presenza de alumnado inmigrante non ten practicamente influencia no grao de adquisición de competencias por parte do alumnado español), a esperanza de vida aos 6 anos (que no caso de España está aumentando de maneira significativa), o número de alumnos por profesor, a taxa de idoneidade aos 14 anos, a taxa de graduados en ESO ou o nivel de estudos da poboación adulta.
Avaliación Xeral de Diagnóstico 2009. Documento completo 
Audio da rolda de prensa de Eva Almunia 
