Intervención completa do ministro de Educación
A información é a base da reflexión e esta, pola súa parte, é a clave dunha boa e exitosa planificación orientada á excelencia. Baixo esta premisa, as universidades españolas contan desde hoxe cunha ferramenta imprescindible para deseñar as estratexias que permitirán afrontar o futuro da educación superior. Trátase do libro "Universidad, sociedad y territorio", un volume editado conxuntamente pola Universidade de Cantabria (UC), Banco Santander, a CRUE e o Ministerio de Educación e cuxo coordinador e autor principal é o catedrático de Xeografía Humana (UC) Pedro Reques Velasco.
A obra foi presentada hoxe en Madrid, nun acto presidido por Ángel Gabilondo, ministro de Educación do Goberno de España, acompañado por Federico Gutiérrez-Solana, reitor da Universidade de Cantabria e presidente da CRUE, Emilio Botín, presidente de o Banco Santander, e o propio Pedro Reques.
A calidade científica desta obra de consulta, que ve a luz baixa o selo PUbliCan – Ediciones de la Universidad de Cantabria, vén avalada tanto polo respaldo destas entidades como pola transcendencia que tivo un anterior traballo asinado tamén polo profesor Reques. Coa participación das mesmas institucións, o "Atlas dixital da España universitaria" sentou fai dous anos as bases para a planificación estratéxica do ensino superior.
Relación universidade-territorio
Nesta nova radiografía incídese na relación das universidades co seu territorio e coa sociedade de que forman parte, analizando as claves do pasado e do presente que permitirán albiscar o futuro. Ao longo de 400 páxinas ilustradas con numerosas fotografías, gráficos e mapas de datos, un total de 25 expertos de distintos campos do coñecemento – xeografía, historia, economía - profundan en temas relacionados coa función social e a dimensión territorial das institucións universitarias do noso país.
O libro conta con tres textos introdutorios que ofrecen unha visión interna e externa sobre a achega fundamental que supón o estudo, escritos por Ángel Gabilondo, Federico Gutiérrez-Solana e Emilio Botín.
O primeiro capítulo de "Universidad, sociedad y territorio" incide nos aspectos históricos, remontandose á relación entre universidade e sociedade na Europa medieval, analizando a súa evolución en España nas idades modernas e contemporáneas e finalizando cos profundos cambios experimentados a partir da chegada da democracia actual, con fitos como a transferencia de competencias aos gobernos autonómicos e a eclosión das universidades públicas e privadas.
Nun segundo capítulo, Pedro Reques recompila o groso da información demográfica que permite analizar o desenvolvemento universitario en España, chegando nesta análise ata a escala municipal: crecemento e distribución poboacional, ocupación do territorio, sectores económicos, taxas de ocupación laboral… "A historia e a xeografía demostran que as universidades sempre constituíron un fenómeno urbano, que o seguen sendo e que na actualidade é o crecemento metropolitano o que explica a súa expansión última", apunta o coordinador da obra.
Tamén se abordan nesta parte os desaxustes oferta-demanda-matrícula que se producen nas máis de 150 titulacións que imparten as universidades españolas, os desequilibrios relacionados cos recursos, o financiamento destas institucións e a proxección de futuro que poden realizar os xeógrafos de acordo coas perspectivas demográficas da poboación española.
Baixo o título "Universitas et Civitas", o terceiro gran capítulo do volume ofrece varios exemplos nacionais de boas prácticas na relación universidade-sociedade, analizadas nos seus respectivos idiomas por especialistas nos distintos países mencionados, que son Alemaña, Francia, Portugal, Reino Unido, Estados Unidos, Canadá, Colombia, México e Perú. Estas análises permiten coñecer as posibilidades, as limitacións e a organización das universidades fóra das nosas fronteiras e a súa relación coa sociedade, desenvolvendo a idea de que "o territorio se inscribe na área dun triángulo cuxos vértices son a actividade produtiva, a actividade social e o coñecemento, o cal se alberga fundamentalmente nas universidades ", en palabras de Pedro Reques.
O xeógrafo sinala que o libro non trata de ofrecer máis datos sobre as universidades españolas –"que xa existen e renóvanse ano a ano"-, senón que o seu propósito é "equilibrar datos, información e coñecemento" como "condición imprescindible para sentar as bases da planificación estratéxica do ensino superior en España".
