Lea o discurso íntegro
Señor Presidente, Señoras e Señores Deputados,
INTRODUCIÓN
Como xa fixese o pasado martes na Comisión de Educación e Deporte, quero comezar por manifestar a miña satisfacción por comparecer ante esta Comisión de Cultura para presentar nesta Cámara as liñas xerais de actuación que vai desenvolver o Ministerio de Educación, Cultura e Deporte en materia de Cultura, nesta X Lexislatura.
Unha Comisión, a de Cultura, que todos insistimos en que se mantivese, como foro prioritario de debate e decisión para os grandes temas, que nesta área temos pendentes na presente lexislatura. Así como moitos outros que, estou seguro, irán xurdindo das intervencións de todos os grupos.
A cultura é a esencia da identidade, o destilado do que somos. Como dicía Ortega y Gasset, “é a dimensión constitutiva da existencia humana”. Por iso, queremos articular unha Política Cultural que sexa unha auténtica Política de Estado, con maiúsculas, e un dos eixes prioritarios deste Goberno.
O marco é a Declaración Universal dos Dereitos Humanos, que ampara o dereito de acceso á cultura e resalta os beneficios que se derivan do fomento e a protección deste dereito, así como a importancia de que os Estados Parte asuman a súa responsabilidade para asegurar o pleno exercicio deste dereito.
A nosa Carta Magna bebe destas fontes, recollendo, no artigo 10, o compromiso de interpretar as normas relativas aos dereitos fundamentais e ás liberdades de conformidade coa Declaración Universal dos Dereitos Humanos e os tratados e acordos internacionais sobre as mesmas materias ratificadas por España. Así mesmo, o artigo 44 da nosa Constitución obriga os poderes públicos a facilitar a participación dos cidadáns na vida cultural e recoñece o dereito de acceso á cultura, dentro do marco dun Estado social e democrático de dereito.
Ao fío do exposto, e como xa fixese o pasado martes, aproveito esta ocasión, para manifestar a miña vontade de diálogo cos demais grupos parlamentarios e o compromiso do meu Goberno en construír unha Política Cultural para todos. Asentaremos, pois, as bases do noso labor no consenso, o entendemento e a colaboración institucional.
Neste sentido, debo recoñecer o esforzo e a cooperación dos distintos partidos políticos durante a pasada lexislatura, en que houbo un consenso nun bo número de leis desta materia. Entre elas, a Disposición Final da Lei de Economía Sostible que regula a Comisión de Propiedade Intelectual. Ou a lei reguladora do Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía e a modificación da Lei do Prado que se introduciu desde a lei da Raíña Sofía, que son un avance fundamental para que a sociedade civil forme parte activa de ambos os dous museos e o punto de arranque da autonomía da Raíña Sofía. Ambas as dúas, institucións emblemáticas do noso país e da nosa cultura. E por que todos traballamos, chegando a importantes consensos para converteros en museos de primeiro nivel internacional.
Desde as Covas Pintadas de Altamira, ata as obras de Antonio López, o noso país conta cunha historia cultural inabarcable, que se estende a todas as disciplinas e con grandes mestres de todos os tempos, que fixeron de España e das súas xentes, o que hoxe somos.
E é que a nosa cultura, non só é dilatada no tempo, senón tamén no espazo. Nun ano como este, 2012, non podemos esquecer a dimensión transatlántica da nosa cultura, as vilas que beberon dela e que pola súa parte enriquecérona. Hoxe encontramos esculturas de Botero en Medellín e en Madrid, corridas de touros en Quito e en Sevilla; e construcións barrocas dun e outro lado do Atlántico.
COOPERACIÓN E COMUNICACIÓN CULTURAL
Neste sentido, as nosas institucións culturais, non só dan cabida á cultura de España, senón que deben acoller a toda a cultura en español, ser un espazo aberto para a creatividade dun e outro lado do Atlántico. Nun sector como este, estamos chamados a crear pontes que axuden a proxectar a cultura en español ao mundo. Dicía Cortázar que “unha ponte é un home cruzando unha ponte”. Para esta ponte cultural queremos moito tráfico, moito trasfega nas dúas direccións.
Por este motivo, imos impulsar, da man do Ministerio de Asuntos Exteriores e Cooperación, o coñecemento e estudo do acervo cultural iberoamericano en toda a súa riqueza e complexidade, reforzando as relacións de cooperación, colaboración e intercambio cos países latinoamericanos, orientadas a afianzar un gran espazo cultural, rico e complexo, integrado por elementos comúns e a un tempo diversos.
A cooperación cultural debe empezar por fraguarse a nivel nacional. E empezo así coa primeira medida do meu Departamento. Sinala a nosa Constitución, en que “é un deber esencial do Estado facilitar a comunicación cultural entre as Comunidades Autónomas de acordo con elas”. Con este obxectivo, o Ministerio vai elaborar unha Estratexia de Cooperación e Comunicación Cultural.
O noso país conta cunha base histórica e de cultura común, e pola súa parte cunha impresionante diversidade cultural e lingüística. A propia Constitución fai referencia en diversos artigos ás linguas de España e á importancia de conservar e promover, por parte dos poderes públicos, o enriquecemento do patrimonio histórico, cultural e artístico das vilas de España.
Esta Estratexia será un acicate para ese enriquecemento e crecemento mutuo. Con ela, reforzaremos as capacidades estratéxicas e de xestión do sector público nas institucións culturais, mediante os intercambios profesionais e culturais e o aproveitamento compartido de infraestruturas e recursos, pesando en continentes e en contidos.
Impulsaremos, tamén, os traballos da Conferencia Sectorial de Cultura, os Convenios de colaboración e outros instrumentos como os consorcios público-privados. En definitiva, trataremos de crear un marco favorable para o desenvolvemento dunha cultura de excelencia, con programacións de calidade, que contribúan á cohesión social e territorial.
E é que a cooperación debe ser entendida como unha liña transversal da nosa política cultural. Ela impregnará todas as medidas que desde este Ministerio se propoñan, porque cremos que é o mellor instrumento para facer efectivo o dereito constitucional de acceso á cultura.
Unha das ferramentas para implementar a Estratexia de Cooperación e Comunicación Cultural é o traballo en rede. Os grandes museos de arte contemporánea, nacionais e internacionais, xa comezaron ese traballo, apostando por un novo modelo de museo aberto, mueso-rede, que supón un impulso de fluxos de comunicación en múltiples direccións e en distintos niveis simultáneos, o que garante a sintonía e sincronía coas correntes máis dinámicas da cultura e a arte contemporánea. Estas redes de colaboración abarcan, entre outros aspectos, a coprodución e circulación de grandes exposicións. E marcan o ritmo dun novo xeito de concibir a arte e a cultura a nivel global.
Desde este Ministerio queremos impulsar esta nova forma de traballo, apoiar as iniciativas das distintas institucións culturais que encontramos en España e apoiar modelos exportables a outras institucións, como o que se desenvolve no Museo Nacional centro de Arte Contemporánea Raíña Sofía, no Museo de Arte Contemporáneo de Castela e León (MUSAC) ou no Museu d’Art Contemporani de Barcelona (MACBA). Tanto neste, como noutros aspectos da cultura, aproveitaremos as “boas prácticas” do sector para innovar e mellorar, desde dentro, coa experiencia dos profesionais da cultura.
Seguindo co traballo en rede, as artes escénicas e a música tamén deben apostar por un labor de difusión e promoción por todo o territorio nacional. Isto significa que, con carácter xeral, fortalecerase a colaboración institucional con (e entre) as CCAA, fomentando o intercambio de producións entre as propias Comunidades. Mellorarase, tamén, a interlocución cos Concellos e traballarase para que todas as Administracións cumpran cos compromisos financeiros contraídos coas empresas do sector.
Para póro en marcha, impulsaranse as redes de circulación e comercialización de teatro, circo, música e danza para que as empresas culturais poidan desenvolver os seus produtos máis alá das súas comunidades de orixe, equilibrando a actual discriminación entre as autonomías e dotando de máis calidade á programación cultural en todos os niveis do Estado. Neste sentido, a Conferencia Sectorial de Cultura e a Estratexia de Comunicación e Cooperación Cultural serán instrumentos fundamentais.
PATRIMONIO CULTURAL COMÚN
No ámbito do Patrimonio, debo empezar por felicitarnos todos xa que a pasada madrugada do mércores España superou a que pode ser a súa última etapa no longo proceso xudicial que se arrastra desde 2007 fronte á empresa Odyssey; e por que se nos recoñece a propiedade do pecio da fragata “A nosa Señora da Mercedes ”e do seu cargamento.
Como ben saben, esta Cámara, a través de diversas intervencións dos Grupos, deu seguimento ao caso, apoiando as distintas intervencións e solicitando a recuperación do cargamento, así como o recoñecemento e protección do Patrimonio Subacuático. Este paso é importante, canto á recuperación da carga da “Mercedes ”, pero éo tamén polo recoñecemento e a visibilidade que dá, a unha parte do patrimonio español de que temos que empezar a ocuparnos.
Aproveito para destacar o traballo de meus predecesores, á fronte do entón Ministerio de Cultura, nesta importante cuestión.
Entre os programas do Instituto de Patrimonio Cultural de España, destaco o impulso que supuxo a creación dunha Rede Técnica de Institutos e Centros de Conservación e Restauración, que agrupa todas as institucións deste tipo que existen en España, marco en que seguiremos traballando. Os organismos inscritos na rede desenvolven proxectos coordinados e colaboracións puntuais, ademais de convocar conxuntamente unha actividade ao ano aberto ao público xeral. Daremos continuidade a este programa que, estamos seguros, quedará reforzado coa Estratexia de Comunicación e Cooperación.
Porén expóstoo, convídolles, desde esta tribuna, a seguir apostando por unha visión compartida e consensuada que evite a confrontación política, focalice esforzos na comunicación e cooperación cultural e que reforce a institucionalización das canles de acceso á nosa Cultura.
DIMENSIÓN ECONÓMICA DA CULTURA
Unha Política de Estado en materia de Cultura debe considerar tanto o dereito de acceso á cultura como a dimensión económica das Industrias Culturais, cuestión básica, ante a conxuntura que vivimos. Quero lembrar unha frase que lin fai tempo, do creador Francesco Micheli no Correr della Sera “Crisi e cultura non devono essere termini contrapposti”. E ese é un dos nosos obxectivos.
O sector cultural en España achega case o 4% ao PIB e emprega o 2’8% dos traballadores españois. Desde a súa dimensión económica, as industrias culturais e creativas son unha fonte cada vez maior de creación de riqueza, de emprego e, en xeral, de desenvolvemento económico.
Sirvan estes datos de introdución para articular unha reflexión actualizada sobre a cultura no contexto da sociedade do coñecemento.
Cando pensamos nun cambio de modelo produtivo, non podemos esquecer a innovación. E no sector cultural, as industrias culturais e creativas, como creativas que son, encarnan a innovación ao 100%.
A primeira revolución industrial, no viño marcado pola máquina de vapor. A segunda, a principios do polo S.XX motor eléctrico e a terceira foi a revolución dixital. Pois ben, Señorías, neste momento, a xestión do coñecemento e a creatividade están protagonizando unha nova revolución baseada nas industrias culturais e nos novos modelos de negocio que elas mesmas están deseñando.
Cremos que cómpre seguir unindo esforzos encamiñados ao fomento e a promoción das industrias culturais como xa se vén facendo con actuacións como: o Plan de Fomento, as liñas de crédito ICO e a convocatoria de axudas para subvencionar o custo dos avais nos emprendementos culturais.
Comprometémosnos a continuar desenvolvendo todas as vías existentes, a nivel nacional e aquelas de éxito que existen a nivel autonómico, para continuar apoiando as Industrias Culturais e Creativas cunha visión estratéxica, buscando a calidade e cunha minuciosa avaliación de resultados que nos permita mellorar o deseño dos programas.
España conta con vantaxes competitivas de excelencia que deben ser proxectadas, en maior medida, a nivel internacional. O impulso creativo, a potencialidade das Industrias Culturais a nivel global e a nosa lingua son valores económicos que teñen que estar ao servizo do posicionamento global de España no mundo.
INDUSTRIA EDITORIAL
Contamos cunha das industrias máis potentes do mundo. A nosa industria editorial, que achega anualmente o 0,7% do PIB nacional e dá emprego a máis 30.000 persoas.
Dentro desta industria, o libro electrónico representa un sector á alza, aínda que aínda minoritario (16,5% do total da edición e o 2,4% da facturación total). Débese continuar traballando neste ámbito, en colaboración co sector, para impulsar esta realidade, aproveitando as potencialidades que ofrece o medio dixital e o músculo da industria editorial española, que é capaz de ofrecer a case infinita biblioteca de autores en español.
Sabemos que ese traballo debe ir acompañado doutras medidas. Por ese motivo, o Ministerio de Educación, Cultura e Deporte, traballará en coordinación co órgano competente en materia tributaria do Ministerio de Facenda e Administracións Públicas, para tratar de equiparar a efectos fiscais o libro dixital e o convencional.
Porén, temos que lembrar que a regulación do IVE baséase en normativa europea. O que fai que a actuación nesta materia teña que proxectarse tamén no marco das institucións europeas, para tratar de que se modifique o réxime normativo comunitario a fin de aplicar o tipo reducido do IVE ao libro dixital comercializado por vías electrónicas e, non só, como na actual normativa comunitaria, a aqueles libros dixitais que se subministren mediante algún medio de soporte físico (USB, pendrive, CD, etc.).
Non quero pasar este apartado sen mencionar a todos os autores que nutren esa industria editorial. Sen eles non hai libros, sen eles non hai cultura.
Convirán comigo que, de acordo coas posibilidades orzamentarias de que dispomos, é máis preciso que nunca reforzar as ferramentas e os recursos existentes para rendibilizar de forma eficiente a cultura do noso país e aproveitar as devanditas oportunidades estratéxicas para impulsar a economía, a través dun modelo de xestión eficiente, que se apoie na internacionalización da cultura.
COMISIÓN DE PROPIEDADE INTELECTUAL
Xa comezamos a traballar para que a Comisión da Propiedade Intelectual, recollida na Lei de Economía Sostible, estea formada e entre en funcionamento coa maior celeridade posible. Tamén imos concluír en breve o seu desenvolvemento regulamentario para poder contar cun marco de actuación completo. Esta é unha das nosas prioridades e así subliñouse cunha das primeiras accións deste Goberno, mediante a que se puxeron en marcha unha serie de medidas urxentes como a aprobación do Real decreto que regula a Comisión da Propiedade Intelectual e a supresión do Canon Dixital.
No referente ao órgano da Comisión, cabe dicir que xa experimentara unha modificación con respecto á redacción inicial. Coa axuda que ao anterior goberno prestamos PP e CIU se fraguó a versión definitiva da Disposición Final Cuadraxésima Terceira da Lei de Economía Sostible. Foi un esforzo de todos e todos debemos ser capaces de seguir impulsando o obxectivo que nos moveu a este cambio normativo.
A recente aprobación do Real decreto, desenvolve as funcións das dúas seccións. A Primeira, relativa á mediación e a arbitraxe, e a Segunda emborcada sobre a salvagarda dos dereitos de propiedade intelectual.
A Sección Primeira reforzou a resolución extraxudicial de controversias, propiciando a arbitraxe e a celeridade nas resolucións.
A Sección Segunda establece un procedemento de natureza mixta, administrativo e xudicial, que require a intervención do Xulgado Central do Contencioso-administrativo para salvagardar o respecto aos dereitos fundamentais que puidesen verse comprometidos.
Co obxecto de activar a Comisión nas próximas semanas, adoptaremos as ordes ministeriais que farán operativas as seccións que antes lles mencionei, para o cal xa se iniciaron os trámites de comunicación e diálogo cos Ministerios correspondentes.
Xunto a estas primeiras medidas, o Goberno establecerá regulamentariamente o procedemento de pagamento aos perceptores da compensación equitativa con cargo aos Orzamentos Xerais do Estado.
O modelo de compensación equitativa dos dereitos de autor a través do canon dixital, demostrouse na práctica e nos tribunais, un modelo cuestionado e cheo de ineficiencias; contestado desde a sociedade e difícil de xestionar.
O obxectivo do modelo que introduciu o Goberno, nun marco de provisionalidad, trata de encontrar unha forma máis eficaz de compensar equitativamente aos creadores e acadar unha solución máis xusta de que prevía o canon suprimido, incrementado a eficiencia na xestión e mellorando os mecanismos de compensación.
Debo insistir unha vez máis en que falamos dunha medida de carácter provisional que o Goberno adoptou ata que a Unión Europea harmonice de forma comunitaria a compensación, prevista para 2013, no mellor dos casos. Eugène Delacroix dicía que “ás veces hai que estragar un pouquiño o cadro para poder terminaro”. Poderiamos dicir que nós estamos nese momento, pero a idea segue sendo terminar un marco de recoñecemento e xusta compensación dos dereitos de autor.
Lei propiedade intelectual
A solución estable viría da man dun dos grandes retos desta lexislatura: presentar, a medio prazo, o proxecto dunha nova lei de propiedade intelectual que siga boa parte das conclusións que formulou en 2010 a subcomisión da Propiedade Intelectual no Congreso Dos Deputados. Unhas bases postas nesta Cámara, que cremos, deben continuarse.
Porén, adiántolles que o proxecto de lei será pensado conforme a dous principios básicos: primeiro, que calquera regulación da Propiedade intelectual no S. XXI ten que basearse en claves dixitais. Segundo, que a nova lei servirá de soporte ao talento, á liberdade creadora e á innovación. Queremos que acompañe e non entorpezca a transición dixital das industrias culturais españolas e que o faga en termos que favorezan a creación e a innovación meditante a salvagarda da propiedade intelectual.
Non é razoable desenvolver plans de estímulo para a creación sen unha reflexión previa sobre a dimensión que adquire, no contexto actual, a propiedade intelectual na era dixital.
A finalidade da mesma ten que ser, por un lado, a de propiciar a articulación de novos modelos de negocio que faciliten a xeración dunha oferta atractiva de contidos dixitais. E por outro, desenvolver un marco de seguridade xurídica que dea protección aos titulares dos dereitos de autor. Todo iso, nun escenario de equilibrio entre os diversos sectores e intereses que comparten o obxectivo de conseguir, para o noso país, unha lei de Propiedade Intelectual que estea á altura das esixencias dixitais que propón a sociedade e a economía do coñecemento do
Os nosos creadores merecen obter un retorno económico máis xusto de que obteñen hoxe en día. A lei de Propiedade Intelectual foi e seguirá sendo, no noso Goberno, un eixe indiscutible para propulsar ese equilibrio.
O único enfoque posible para abordar o problema da propiedade intelectual consiste en crear un marco de seguridade xurídica e un cambio de paradigma nos modelos de negocio e de consumo da sociedade española. Cómpre crear unha regulación que contemple os novos actores económicos e sociais que xurdan froito desta innovación.
Tres consignas que levaremos a cabo durante esta lexislatura, xa que restaurar o valor dos dereitos de autor é un dos eixes principais da nosa Política de Estado. Así, permitiremos que aquelas creacións de maior calidade teñan un merecido recoñecemento, social e económico.
Lei de Mecenado
Como se anunciou en diversas intervencións, a lei de mecenado é outro dos eixes centrais da nosa política cultural. E éo, porque cremos que cómpre xerar novas dinámicas de participación social no fenómeno cultural.
En Francia, onde o mecenado ten unha longa tradición e cuxos incentivos fiscais, case triplican ás actuais desgravacións españolas, utilízase moito unha frase que queremos facer nosa: “Lle mécénat est l’impôt que l’on choisit. Mais, à l’argent on ajoute l’engagement, voire a passion”. O mecenado é o imposto que cada cidadán elixe. Pero ao diñeiro, sumamos o compromiso, véxase, a paixón daquilo no que cremos.
Queremos elaborar unha lei ampla e ambiciosa. Unha lei que debe involucrar sectores como o cultural, o social, o educativo, o deporte e o científico e o da innovación, que se nutren, en parte, das achegas da sociedade civil.
Nesta proporase un incremento para acadar porcentaxes similares ás desgravacións fiscais doutros países europeos. Melloraranse os incentivos no IRPF e o Imposto de Sociedades, sendo os beneficiarios tanto as persoas físicas coma as xurídicas. Non hai que esquecer que as persoas físicas son quen constrúen e constitúen a nosa sociedade civil e por iso merecen un recoñecemento especial neste réxime de desgravacións.
Con esta nova lei, devolvemos á sociedade o seu protagonismo. Empoderar á sociedade significa realizar un exercicio conxunto de responsabilidade que impulsa a participación da sociedade civil no apoio e fomento á creación.
Non estou falando de substituír radicalmente o deseño da nosa política cultural polo modelo anglosaxón de mecenado. O noso propósito está encamiñado a desenvolver un modelo de fomento de participación público-privada na cultura; e con iso, tamén de financiamento público-privada. Un exercicio compartido, como noutros países do noso medio; e orientado a estimular - de forma máis eficiente - o desenvolvemento libre e a sostibilidade económica da nosa cultura.
CINE
Isto é especialmente sensible no ámbito da cinematografía, onde fai falta explorar vías que melloren as exiguas porcentaxes de desgravación que contemplan a actual Lei do Cine e a Lei do Imposto sobre Sociedades.
Temos, polo tanto, que retomar ese obxectivo e impulsaro con gran ambición, apoiando o noso cine mediante un modelo mixto de financiamento en que as axudas directas se complementen de forma progresiva cunha política máis decidida de incentivos fiscais.
O cambio de modelo non pode realizarse, en calquera caso, de maneira radical, xa que o tecido industrial da cinematografía necesita un período de adaptación ao novo escenario legal e financeiro. Ademais, as axudas directas non desaparecerán na súa totalidade, xa que constitúen, en todos os países do noso medio, o fundamento do cine entendido como feito esencialmente artístico e manifestación cultural.
Garantir a nosa diversidade cultural e o dereito dos nosos cidadáns a acceder á cultura esixe desenvolver unha política, activa e directa, de promoción do noso cine. Con iso axudaremos a consolidar un sector importante da nosa industria de que depende directa e indirectamente un elevado número de profesionais.
Nesta mesma liña, ao obxecto de atender os novos hábitos de consumo, desde o Instituto de Cinematografía e das Artes Audiovisuais (ICAA) fomentaranse novos modelos de negocio de distribución e exhibición de películas, como son as plataformas de contidos en Internet.
Así mesmo, impulsaremos a promoción internacional do noso cine, tanto a través da presenza dos nosos cineastas nos principais festivais e certames internacionais como mediante as políticas de fomento e promoción que leva a cabo o ICAA. Para isto, potenciarase a política de visionado das nosas películas entre programadores e axentes comerciais, para facilitar a súa distribución e exhibición en festivais e circuítos comerciais internacionais.
Neste ámbito, quixese facer mención expresa dos convenios de coprodución cinematográfica (actualmente están en trámite moi avanzado convenios con Austria, Israel e a India, e iniciáronse negociacións para pechar un acordo con China) que constitúen instrumentos estratéxicos capitais para a internacionalización do noso cine e permitirannos penetrar nalgúns mercados cun enorme potencial de crecemento.
Ademais, débese afianzar a relación entre cinematografía e televisión. Para iso cumprirá revisar tanto a Lei do Cine como a Lei Xeral de Comunicación Audiovisual para garantir a harmonía entre ambas as dúas normas e o desenvolvemento de políticas e estratexias comúns en cuestións que afectan de maneira directa e conxunta, dentro dunha concepción ampla e integral do audiovisual, a ambos os dous sectores.
Referíame antonte, na Comisión de Educación e Deportes desta cámara, á utilidade dos coñecementos lingüísticos – e, especialmente, de inglés - dos nosos estudantes. Todas sabemos que as películas en versión orixinal son un mecanismo potente de mellora da comprensión e a expresión. A debilidade da demanda de cine en versión orixinal fai porén que non se aproveite ese potencial.
Tanto desde o Ministerio como desde o ICAA, uniremos forzas a favor da conservación e difusión do patrimonio cinematográfico, con especial énfase na súa difusión on-line, e nas actividades formativas dirixidas a diversos sectores do mundo da cinematografía.
En resumidas contas, a clave do modelo que propoño é a progresiva combinación das axudas directas coas desgravacións e incentivos fiscais, nos diversos ámbitos de actividade do sector cultural.
Innovación e cultura
Vergílio Ferreira dicía que “toda a cultura é um diálogo com ou seu tempo", e como tal, non podemos esquecer a importancia da innovación na cultura. España debe ser un referente cultural á altura doutros países pioneiros, con institucións cun relevante labor de investigación e experimentación, a favor do fomento e divulgación da arte moderno e contemporáneo, así como de todas aquelas novas manifestacións artísticas que interfiren no laboratorio da creación contemporánea.
Investigación e innovacións estas, que non son só creativas, senón tamén tecnolóxicas: fai só uns días asistiamos á presentación do robot “”que analizará cada milímetro do Guernica proporcionandonos o estudo máis exhaustivo do cadro ata agora coñecido. Sirva lembrar que este proxecto é froito do mecenado e a colaboración público-privada.
MUSEOS
Ese proxecto é un exemplo de que, estamos seguros, haberá moitos máis. Subliño que unha das grandes vantaxes da Lei do Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, que ten como precedente a lei do Museo Nacional do Prado, será a axilización dos trámites no terreo das adquisicións de obras de arte para a súa Colección.
Así mesmo, facilitará en gran medida a aplicación de fórmulas de captación de recursos económicos, a través da política de patrocinios e, en xeral, dunha maior implicación da sociedade civil.
Neste sentido, en referencia á Raíña Sofía, os seguintes pasos serán en primeiro lugar o reforzamento do Real Padroado do Museo, seguido da creación dunha Fundación para financiar, fomentar e apoiar o desenvolvemento do Museo; e para axudar a promover, enriquecer e difundir as súas coleccións, especialmente no ámbito iberoamericano. Este proceso completarase coa posta en funcionamento dunha Sociedade Mercantil que aglutinará os temas vinculados coa distribución de publicacións, os Patrocinios, a Xestión de Espazos ou o Merchandising.
Desde o Prado, os datos que reforzan o novo protagonismo que ten a sociedade no financiamento da cultura son:
Estes indicadores mostran que o Museo se ha sabido adaptar aos novos tempos, cun modelo de corresponsabilidade leal e plenamente transparente entre os ámbitos público e privado.
O papel dos nosos museos é indiscutible. A súa boa xestión na captación de recursos privados depende, en boa parte, da excelencia da súa programación e iso inflúe na súa proxección internacional e a visibilidade das súas coleccións no exterior. As nosas institucións culturais contribúen positivamente á Marca España; é máis, son esenciais para ela.
O Museo del prado ofrécenos algúns exemplos, como o apoio dun dos seus membros protectores á primeira exposición que se vai a celebrar de arte española en Australia, “Portraits of Spain”. Ou a colaboración doutra importante empresa co programa de Atención ao Visitante. Compromiso este, renovado a pasada semana e que facilitou a apertura do Prado os sete días da semana, ademais de notables melloras na calidade da atención ao público en xeral.
A actual conxuntura económica, como diciamos, afecta transversalmente a todas as nosas áreas de actividade. Por este motivo, é preciso asentar canto antes as bases do mecenado en España. Un mecenado que nos permitirá reforzar o sector sen perder os parámetros da calidade, a profesionalidade e a eficacia que o caracterizan.
Polo seu lado e co fin de dar resposta ao contexto en que nos encontramos, o INAEM impulsará políticas de incremento da demanda. Entre as máis significativas destacan:
Así mesmo, promoveremos a formación e inserción profesional en condicións axeitadas dos traballadores do sector cultural. Se facemos unha aposta pola calidade, se queremos que a cultura en España xestiónena auténticos profesionais, cómpre darlles o recoñecemento e a visibilidade que merecen. Ese recoñecemento debe de empezar pola administración, a través de medidas prácticas e realistas e moi útiles para os profesionais do sector.
TOUROS
Non quero deixar de mencionar a situación no Ministerio de Educación, Cultura e Deporte, a través da Secretaría de Estado de Cultura, das competencias do Estado sobre fomento e protección da tauromaquia como disciplina artística, e da festa dos touros como produto e ben cultural. Adoptaremos, en colaboración coas demais administracións públicas, as medidas para a posta en valor dos touros como ben cultural.
Ademais, entre outras actuacións en que se concretará esta competencia, encóntrase a extensión das axudas de acción e promoción cultural ás asociacións sen ánimo de lucro do mundo do touro, ou o deseño dunha campaña de comunicación para a posta de manifesto dos valores culturais, socioeconómicos e medioambientais da tauromaquia no seu conxunto.
A tauromaquia xa está sendo recoñecida como “patrimonio inmaterial” noutros países do noso medio. Francia xa poxa para que sexa recoñecida no seo da UNESCO como patrimonio inmaterial da humanidade. Este Ministerio participará activamente nas iniciativas nacionais e internacionais que neste sentido se emprendan. Os touros tamén forman parte das distintas disciplinas da cultura. Encontrámolos na pintura e temos grandes mencións na nosa literatura, como a de Federico García Lorca dicindo que “o toureo é, probablemente, a riqueza poética e vital maior de España”.
Así mesmo, é fundamental retomar o labor de coordinación das Comunidades Autónomas, a fin de preservar a pureza da tauromaquia co mantemento dunha regulamentación básica nos aspectos fundamentais dos espectáculos taurinos. Con este obxectivo convocaremos, o máis axiña posible, a Comisión Consultiva Nacional de Asuntos Taurinos. Imos revitalizar a devandita Comisión, dotandoa dun dinamismo de que careceu nos últimos anos. Modificarase, no que sexa preciso, a composición e funcións da Comisión. Neste novo impulso á Comisión contarase tamén coas asociacións profesionais e dos afeccionados, incorporandoos aos labores de asesoramento, cooperación e proposta ao Ministerio.
Para concluír, non quixese finalizar a miña comparecencia sen anunciarlles que este ano teremos conmemoracións que marcarán en gran medida a programación das nosas institucións.
Quero destacar especialmente a da Biblioteca Nacional de España, que este ano celebra seu Tricentenario cun amplo programa de actividades. Lembremos que é a institución cultural máis antiga do país e como tal, merece unha importante homenaxe: A distinción e o recoñecemento que este Goberno quere conceder á Biblioteca Nacional quedarán plasmados nunha Lei reguladora da Biblioteca Nacional de España, que o dote de autonomía, como xa se fixo co Prado e recentemente coa Raíña Sofía. E que sexa un impulso para que a Biblioteca Nacional comece o seu cuarto século de vida cos instrumentos necesarios para seguir sendo unha das máis importantes institucións culturais de España, e un dos máis importantes fondos bibliográficos do mundo.
Sobra lembrar nesta casa o Bicentenario da Constitución de 1812. Conmemoración coa que este Ministerio, do mesmo xeito que o resto do Goberno, ten un firme compromiso. E que comportará, non soamente importantes aspectos conmemorativos da vida política, senón tamén culturais.
Como poderán ven, Señorías, os obxectivos deste Ministerio en materia de cultura son moitos e de gran calado. Simbolizan o compromiso deste Goberno cunha Política de Estado de Cultura que responda á calidade que os nosos cidadáns merecen e ao tempo que vivimos. Tempo de cambios e de creatividade a que, estamos seguros, o sector cultural, con este Ministerio á fronte, saberá responder.
Como ben saben señorías, ningunha Política de Estado pode realizarse sen o apoio de todas as forzas políticas, e menos aínda a cultura. Por ese motivo, seguindo a experiencia positiva desta Comisión nos últimos anos, apelando á diversidade cultural que todos representamos e que fará enriquecer calquera proxecto político, quero desde agora mesmo abrir a porta ao diálogo, tender unha ponte que sirva ao entendemento e a comunicación. E expresar o meu desexo de converter, entre todos, á cultura e a creatividade nun dos piares da nosa sociedade.
Grazas pola súa atención e quedo á súa disposición para responder ás súas inquietudes.
