Bo día,
É un pracer para podermin estar neste plenario ante todos vostedes e poder transmitirlles dentro desta Conferencia Internacional sobre os Modelos de Integración das TIC na Educación, o modelo Escola 2.0, un modelo que pretende introducir na educación española elementos de innovación e modernización necesaria, agora que cumprimos a primeira década do século XXI.
É un feito palpable que vivimos nun mundo que é cada vez máis cambiante e que avanza con vertixinosa rapidez. Vivimos nunha sociedade esixente, que nos obriga a ir un paso por diante, e que nos demanda que sexamos capaces de reaccionar ante as necesidades que hoxe aínda custan imaxinar.
E, neste mundo e estes tempos tan complicados que nos esixen un esforzo de renovación e preparación continúa, a educación convértese na clave para afrontar un futuro que xa é presente. O desafío é comprender o contexto cambiante sobre o que deseñar a educación dos máis mozos.
Temos que ser capaces de encontrar novas maneiras de facer as cousas. E para facer as cousas de maneira diferente, temos que aprender a veras doutro xeito, desde outra perspectiva.
Fai poucos meses xa anunciaba Andreas Schleicher, o responsable das Avaliacións PISA, que os 10 empregos máis solicitados en Estados Unidos durante 2008, non existían en 2004. Paralelamente, outros estudos afirman que o 60% dos nenos e nenas que hoxe teñen 5 anos traballarán en ocupacións que hoxe non existen.
E esta é a visión que nos empapa á hora de pór en marcha un Programa tan ambicioso como Escola 2.0. Unha visión que non é outra que a de responder á necesidade da actualización das aulas e da modernización do sistema educativo. A visión de ir un paso por diante, de mellorar o futuro dos nosos mozos.
Por iso, o Goberno de España sendo moi consciente de todas estas realidades pero tamén destes desexos, decide situar a educación no epicentro da acción política. Por iso decide apostar polo seu principal valor: os cidadáns e polo futuro destes: a educación.
E por este motivo, na primavera de 2009 nace o Programa Escola 2.0 presentado polo Presidente do Goberno. Un Programa innovador de integración das TIC nos centros educativos sostidos que contempla o uso personalizado dun ordenador portátil por parte de cada alumno. Un programa que busca que as aulas dispoñan de encerados dixitais, conexión sen fío a Internet e que case 400.000 alumnos teñan o seu propio ordenador persoal portátil, co que poidan continuar traballando, facendo os seus deberes, na casa.
Escola 2.0 estenderase progresivamente nos anos sucesivos ata acadar o último curso do Ensino Secundario; e todo iso en colaboración e o cofinanciamento das Comunidades Autónomas.
Hoxe, podo afirmar que as TIC non son unha posibilidade, senón unha realidade. As TIC inundaron o noso mundo e hano revolucionado de tal xeito que practicamente ningunha faceta da nosa vida cotiá mantivose á marxe destes cambios motivados polas TIC. Tanto o acceso á cultura, as relacións sociais e familiares, as formas de lecer ou de comunicarse cambiaron. Polo que o sistema educativo non pode nin debe permanecer fóra da nova realidade sociolóxica que as TIC crearon.
O programa Escola 2.0 introduce factores profundamente innovadores no proceso de integración das TIC no sistema educativo, tendo en conta que busca que estas sexan un instrumento educativo máis de todos e cada un dos alumnos de maneira continuada e non esporádica. Busca, entre outras cousas, que o ordenador portátil se converta nun máis dos materiais educativos como o libro de texto, o caderno, o material de debuxo ou a calculadora. En definitiva, busca ser todos os recursos a un tempo.
Escola 2.0 baséase en varios eixes de intervención. En primeiro lugar as Aulas dixitais. Quérese dotar de recursos TIC, como lles dicía anteriormente, aos alumnos e os centros: ordenadores portátiles para alumnos e profesores e aulas dixitais con dotación eficaz: proxector e encerado dixital interactivo, conexión a Internet en cada aula, router wifi dentro do aula, armarios para conectar os portátiles. Tamén, pretende garantir a conectividade a Internet e a interconectividade dentro do aula para todos os equipos.
O proxecto Escola 2.0 transcende o marco clásico da aula e aposta por levar a integración das TIC ao domicilio do alumno. Pretendemos que en horarios de estudo dos alumnos na súa casa, estes dispoñan dunha conectividade axeitada ás súas necesidades.
E o máis importante, éstáse traballando para asegurar a formación do profesorado non só nos aspectos tecnolóxicos senón sobre todo nos aspectos metodolóxicos.
Estamos convencidos que o verdadeiro potencial das TIC radica principalmente na súa capacidade para a interacción, para a comunicación das múltiples representacións da información e para a construción conxunta de coñecemento. E para iso é necesaria unha reformulación da práctica pedagóxica que dea un maior protagonismo á colaboración entre iguais, á participación activa dos alumnos no seu propio proceso de aprendizaxe e ao incremento dos procesos de individualización, mediante un maior fomento da creatividade e da autonomía. Isto esixe que o esforzo de formación non vaia encamiñado exclusivamente aos aspectos técnicos senón que faga fincapé de forma especial nos aspectos metodolóxicos e didácticos.
Por outra banda, hai que xerar e facilitar o acceso a materiais dixitais educativos axustados aos deseños curriculares a profesores, alumnos e familias. Ademais impulsouse o fomento por parte da industria editorial da creación de contidos educativos dixitais adaptados ao currículo oficial.
Escola 2.0 chegará a finais de curso a case 400.000 alumnos de toda España. Chegará a eses nenos, aos nosos fillos, a eses pequenos cidadáns que utilizan coa intuición e a complicidade de que naceu a un tempo que o ordenador, unha tecnoloxía que está ocupando o seu tempo de lecer, que está determinando a súa forma de relacionarse, de comunicarse e de expresarse.
E por iso, hoxe, máis que nunca debemos ser capaces de interpretar ben o futuro, de interpretar a Sociedade Rede porque o pasado hanos ensinando entre outras cousas que a brecha social máis antiga da historia é o acceso á educación e o nivel educativo dos cidadáns.
Escola 2.0 vai permitir exportar por primeira vez do sur ao norte un modelo educativo moderno, innovador e cunha profunda capacidade transformadora do modelo de ensino - aprendizaxe, propio do século XXI.
A Península Ibérica, coa experiencia do Projecto Magalhães en Portugal e Escola 2.0 en España, convértese en foco de referencia internacional para a extensión das TIC na Educación.
Compráceme dicir que, por primeira vez na nosa historia, imos liderar un cambio e van ser outros os que se suban a este tren que xa se puxo en marcha.
Por último, quero insistir en que vivimos nunha sociedade cada vez máis mutable e a educación tamén debe cambiar en beneficio do futuro, do noso futuro.
Temos a obriga de modernizar a educación e o sistema educativo para que este responda aos retos do século XXI. E debemos facero, como o estamos facendo, con proxectos tan importantes e innovadores como Escola 2.0. Pero, sobre todo, debemos facero para que o noso país non sufra incomunicación na era da comunicación.
Chega agora o momento en que as novas tecnoloxías asuman un papel central no ensino. Se falamos de Economía do Coñecemento e de Sociedade da Información como os modelos en que esas tecnoloxías están perfectamente integradas na vida e o traballo das persoas e sacan partido delas en calquera ámbito da súa profesión ou o seu lecer, parece lóxico empezar por construír unha verdadeira Educación da Información e o Coñecemento.
Á hora de pór marcha o programa Escola 2.0, o Goberno entendeuo como unha aposta pola calidade do sistema educativo pero tamén como unha aposta pola igualdade. Os nosos mozos seguen aprendendo a manexar as novas tecnoloxías principalmente no ámbito familiar, sen esquecer que aínda hoxe para un 30% dos nenos e nenas de 10 anos só a escola garante o acceso ás TIC. Calidade en educación debe ser a suma de equidade e excelencia
Esa é a nosa meta como país, pero tamén a meta en Europa: máis educación, de calidade e para todos. É dicir, unha educación onde a excelencia e a dimensión social sexan compatible. Sen exclusións.
Xa traspasamos o ecuador da Presidencia Europea de España. A nosa obxectiva era colocar a educación no corazón da nova estratexia 2020 da Unión Europea, profundar na súa dimensión social e garantir as competencias básicas nos nosos mozos e fortalecer a modernización da educación.
A punto de cumprirse o primeiro trimestre presidencial, a Comisión Europea xa introduciu a educación entre seus cinco obxectivos estratéxicos para 2020. Situouna como eixe de desenvolvemento fundamental xunto ao emprego, a investigación e a innovación, o cambio climático e a enerxía e a loita contra a pobreza.
Sigamos traballando para que esta década que empeza sexa cada día mellor. E esa é a nosa tarefa, a de todos os que estamos aquí, preocupados, comprometidos e sensibilizados coa mellora do sistema educativo, pero tamén do resto da sociedade.
A educación, amigos e amigas, é o único investimento de mellora colectiva. A única que garante o noso desenvolvemento, a única que garantirá o noso crecemento como europeos.
Moitas grazas.
