A avaliación educativa experimenta un apreciable desenvolvemento nos Estados Unidos a partir de finais da década dos sesenta e a súa influencia faise sentir progresivamente noutros países.
No ámbito internacional, ponse en marcha distinta iniciativas orientadas cara á avaliación. Entre elas cómpre destacar, pola súa envergadura e pola súa extensión temporal e xeográfica, a constitución da International Association for the Evaluation of Educational Achievement (IEA), dedicada a promover e realizar estudos internacionais de avaliación educativa. Outro elemento en apoio desta observación acerca do crecente interese pola avaliación dos sistemas educativos encóntrase na experiencia de construción de indicadores internacionais da educación pola Organización para a Cooperación e o Desenvolvemento Económico (OCDE). Ademais, a UNESCO, a Unión Europea e a Organización de Estados Iberoamericanos traduciron o seu interese pola avaliación en proxectos concretos.
Desde finais dos anos oitenta e durante os noventa, puxéronse en marcha mecanismos institucionais, centros ou organismos de avaliación dos sistemas educativos de países entre os que se encontra España; desenvolvéronse plans sistemáticos de avaliación e elaboráronse indicadores nacionais da educación.
No caso concreto de España, a Lei Orgánica de Ordenación Xeral do sistema Educativo (LOXSE) 
, xa asignaba, dentro do contexto dunha mellora cualitativa do ensino, un papel relevante á avaliación xeral do sistema educativo e establecía, no seu artigo 62, a existencia do Instituto nacional de Calidade e Avaliación (INCE). O Real decreto 928/1993 do 18 de xuño regulou as funcións e estrutura do devandito organismo, antecedente do actual Instituto de Avaliación.
A Lei Orgánica de Educación, 2/2006, do 3 de maio, de Educación (LOE) dedica o seu Título VI á Avaliación "do Sistema Educativo" establecendo a finalidade, o ámbito e os organismos responsables da mesma.
O Real decreto 1128/2008 , do 4 de xullo, por que se desenvolve a estrutura orgánica básica do Ministerio de Educación, Política Social e Deporte, establece no seu artigo 3, que o Instituto de Avaliación 
pasa a depender organicamente da Dirección Xeral de Avaliación e Ordenación do Sistema Educativo e que ten como función (art. 3.1.) "A coordinación das políticas de avaliación do sistema educativo".
