Proxectos de educación inclusiva con Iberoamérica
A cooperación educativa do Ministerio de Educación de España cos países Iberoamericanos xorde a comezos da década dos 90 e, desde entón, veuse realizando un apoio continuado no noso compromiso prioritario de lograr colaborar na erradicación das barreiras que impiden aos colectivos en situación de vulnerabilidade o acceso á educación e a súa permanencia nela.
No ámbito da educación das persoas con discapacidade, o noso compromiso lévanos a un modelo de cooperación onde o apoio e acompañamento institucional entre ministerios de educación, a relación intersectorial e da sociedade civil, a capacitación e formación de docentes, os seminarios e encontros sexan, entre outras, accións prioritarias.
O principio reitor é o da inclusión educativa e social.
Este compromiso concretouse nalgúns proxectos. Todo iso, desde a horizontalidad das relacións, o respecto mutuo e o recoñecemento da diversidade.
A cooperación técnica e efectiva entre os países é un instrumento básico que permite o desenvolvemento de todas as persoas e máis aínda, se falamos de persoas que enfrontan barreiras para o acceso, a aprendizaxe, a permanencia e a participación.
O modelo estrategico da devandita cooperación institucional é o seguinte:
ANO 2011
- Fortalecemento dos servizos de atención temperá para nenos con discapacidade da Dirección de orientación, psicoloxía e atención á diversidade en República Dominicana.
O Proxecto dá apoio ás accións que vén desenvolvendo o Estado Dominicano para garantir a atención educativa das poboacións en desvantaxe por condicións de discapacidade múltiple ou trastornos xeneralizados de desenvolvemento. A proposta pretende fortalecer os servizos de atención temperá existentes en tres centros de Educación Especial e crear un novo no interior do país. Prévénse actividades de capacitación docente, a nivel nacional e internacional, a creación dun novo servizo na Escola de Educación Especial da Vega, e a difusión dos servizos de atención temperá coa elaboración de material gráfico, o emprego de medios radiais e o traballo de orientación e información cara ás familias e a comunidade educativa. - Desenvolvemento da educación inclusiva en Nicaragua.
O proxecto Desenvolvemento da Educación Inclusiva en Nicaragua (PRODEIN) desenvólvese nos departamentos de Carazo, Chinandega, Chontales, Estelí, Granada, Jinotega, León, Managua, Masaya, Matagalpa, Rivas, Río San Xoán, Rexión Autónoma do Atlántico Norte e Rexión Autónoma do Atlántico Sur.
O obxectivo xeral deste proxecto, é incrementar o acceso, a permanencia e os logros educativos dos estudantes que enfrontan barreiras para acceder ás aprendizaxes e participar en igualdade de oportunidades, en particular daqueles alumnos con discapacidade. Búscase acadar este obxectivo a través do fortalecemento das competencias pedagóxicas de 4000 persoas entre persoal docente, asesores pedagóxicos da Dirección Xeral de Educación, delegados e técnicos departamentais e municipais, quen haberán sido capacitados en técnicas pedagóxicas para atender as necesidades educativas dos estudantes escolarizados na Educación Inicial, Básica e Media. Ao mesmo tempo, fortaleceranse coñecementos e capacidades de pais e nais de familia sobre a atención ás necesidades educativas dos estudantes na Educación inicial, básica e media, para que participen na definición e elaboración de políticas, culturas e prácticas educativas máis inclusivas nos centros escolares. - Fortalecemento institucional: “Atención á diversidade do alumnado en Honduras”.
O Proxecto “Fortalecemento Institucional: Atención á Diversidade do Alumnado en Honduras” iniciou a súa execución no ano 2008, cando se realizaron diversas actividades para analizar a situación da inclusión educativa en Danlí, departamento do Paraíso. Nos anos 2009 e 2010 realizáronse actividades de fortalecemento institucional a través de xornadas de sensibilización, concientización e capacitación dirixida ao equipo de apoio psicopedagóxico do departamento do Paraíso, docentes, pais e nais de familia, para incorporar a educación inclusiva dentro do sistema educativo regular da Secretaría de Educación.
Desta forma, para o ano 2011 própónse dar continuidade ás accións iniciadas nestes anos, fortalecendo a capacidade técnica da Secretaría de Educación para favorecer a inclusión educativa, estendendo a cobertura de atención do proxecto a 40 centros educativos das zonas rurais dos municipios de Danlí e do Paraíso, e realizando un encontro de avaliación da experiencia e das boas prácticas, coa participación dos 14 centros beneficiados ata o 2010.
Con estas actividades de avaliación e sistematización das boas prácticas, espérase analizar e valorar a intervención desenvolvida ao longo da execución do proxecto en todos os seus anos de vixencia.
A estratexia de intervención manterase na organización de redes de apoio psicopedagóxico, reforzando estas cun forte acompañamento pedagóxico, para favorecer a implantación de accións que permitan unha inclusión educativa de calidade para o alumnado con discapacidades, necesidades educativas especiais ou talentos excepcionais. - Proxecto de fortalecemento da política de educación inclusiva en Paraguai.
A través deste proxecto en Paraguai, preténdese propiciar unha mobilización que logre avanzar no fortalecemento da política educativa inclusiva cun enfoque integral, non discriminatorio e participativo, que garanta efectivamente o dereito á educación, á igualdade de oportunidades e á participación das persoas que presentan necesidades educativas especiais asegurando o seu pleno acceso, permanencia e progreso no sistema educacional.
Os beneficiarios son nenos, mozos e adultos con necesidades educativas especiais asociadas a discapacidade, migración, pobreza, encerro, necesidades educativas específicas que se encontren insertos no sistema educativo e aquelas persoas que non tiveron acceso á educación escolar básica e logren ser identificadas.
Tamén serán participantes das accións deste proxecto outro referentes ou actores claves como docentes e técnicos de educación escolar básica, currículo, planificación, educación media, técnica e universitaria e educación de mozos e adultos de país. - Instituto para o desenvolvemento e a innovación educativa (IDIE) en educación especial e inclusiva. Panamá, América Central e o caribe.
O IDIE de Panamá pretende constituírse nunha instancia de referencia en materia de educación especial e inclusiva a nivel de Panamá, América Central e o Caribe, a través da promoción e apoio ás políticas que se desenvolven na Rexión en prol de da consolidación dun sistema educativo non excluínte, que equipase as aprendizaxes e a participación de todos.
Os compoñentes do Instituto proxéctanse en accións dirixidas cara á formación e capacitación do recurso docente e de técnicos, así como o propiciar o aumento da calidade e cantidade de facilitadores e de expertos ao servizo da rexión utilizando como estratexia de cobertura o uso de ferramentas tecnolóxicas. É prioridade para o ano 2011, apoiar os procesos educativos e culturais dos países da rexión.
Tamén se interesará por adiantar e liderar estudos e investigacións que xeren tanto diagnósticos coma propostas de iniciativas de formación coherente coa realidade e o contexto, ofertando datos fiables e actualizados da rexión. Outro compoñente non menos importante, é o dos recursos especializados. O Instituto visualízase como un ente que recompila, deseña, adecua e produce segundo as demandas. Para iso, establécense alianzas estratéxicas coas universidades reitoras da formación, no referente á atención á diversidade refírese. E para cumprir a súa misión como Instituto de alcance e integración en toda a rexión, pon a disposición de todos os países da rexión o Portal Web cuxo obxectivo é sensibilizar e informar creando redes de comunicación permanente cos países membros.
O IDIE de Panamá foi establecendo alianzas, razón pola que, os seus programas fortalecéronse, unindo esforzos e multiplicando beneficios para a poboación. - Desenvolvemento de escolas e sistemas educativos inclusivos coa UNESCO.
O proxecto contribuirá ao desenvolvemento da axenda rexional de educación inclusiva, acordada en Santiago de Chile en 2009, como seguimento á Conferencia Mundial de Educación inclusiva; “un camiño cara ao futuro ”, realizada en Xenebra en 2008.
As accións que se propón no proxecto teñen que apoiar os países Iberoamericanos a través das seguintes liñas de acción: Por outra banda, e vinculado a este proxecto, desenvolveuse o Sistema Rexional de Información Educativa dos Estudantes con Discapacidade (SIRIED).
Este, está orientado a construír un sistema de información sobre as necesidades educativas e de apoio dos estudantes con discapacidade para: O SIRIED preocúpase de identificar cales son os recursos e necesidades de apoio e as barreiras que enfrontan os estudantes con discapacidade para garantir o seu dereito a unha educación inclusiva e de calidade en igualdade de condicións.
- Promover foros técnico-políticos para impulsar o diálogo, o intercambio e a promoción e ideas
- Difundir información e coñecementos que contribúan ao deseño e monitoreo de políticas e prácticas
- Fortalecer as capacidades de diferentes actores a través de seminarios, intercambio de experiencias e traballo en terreo nos países.
- Monitorear a situación educativa da rexión.
- Sistematizar e difundir experiencias e programas innovadores a través da rede rexional de innovacións educativas para América Latina e o Caribe, INNOVEMOS.
- Promover a cooperación entre países e diferentes actores.
Por outra banda, e vinculado a este proxecto, desenvolveuse o Sistema Rexional de Información Educativa dos Estudantes con Discapacidade (SIRIED).
Este, está orientado a construír un sistema de información sobre as necesidades educativas e de apoio dos estudantes con discapacidade para: - Contribuír ao seguimento dos obxectivos de Educación para Todos e do Proxecto Rexional de Educación para América Latina e o Caribe, (PRELAC)
- Retroalimentar os procesos de formulación, implantación, monitoreo e avaliación de políticas
- Contribuír a unha distribución xusta e equitativa dos recursos, que garanta o dereito á educación das persoas con discapacidade.
- http://unesdoc.unesco.org/images/0019/001909/190974s.pdf
- Programa para o desenvolvemento da Inclusión Educativa e Social en Perú.
O Programa para o Desenvolvemento da Inclusión Educativa e Social, ten como obxectivo a posta en funcionamento de proxectos de cooperación que impulsen políticas a favor da extensión da educación inclusiva. Estes proxectos de cooperación ao desenvolvemento, teñen como horizonte o fortalecemento institucional dos ministerios de educación dos países receptores a través da formación e capacitación do profesorado, a investigación, o diagnóstico, a elaboración documental e a análise da situación da inclusión educativa e social. E noutra vertente, tamén da sensibilización social cara aos ámbitos da discapacidade e a exclusión mediante a dotación, implantación e posta en servizo de recursos financeiros, materiais e humanos que garantan eses resultados, sempre baixo os parámetros da sostibilidade e apropiación por parte dos beneficiarios.
Os actores implicados no desenvolvemento do PRODIES son os Ministerios de Educación dos países respectivos e a Axencia Española de Cooperación Internacional para o Desenvolvemento, cuxas accións se realizan a través de marcos de asociación con outras institucións e a colaboración de ONGD dalgunhas actividades locais, sendo as beneficiarias directas poboacións escolares de medios rurais e urbanos marxinais, profesorado dos niveis básicos do sistema educativo.
Na actualidade encóntrase en fase de desenvolvemento o PRODIES de Perú.
- Centros de recursos e produción de materiais para a educación de persoas con discapacidade visual
A finalidade do Convenio tripartito entre o Ministerio de Educación de España, a Fundación Once para América Latina e a Organización de Estados Iberoamericanos para a Educación, a Ciencia e a Cultura, é a de apoiar e pór en marcha os Centros de Recursos educativos e os Centros de Produción de materiais para a educación de persoas cegas, así como colaborar na formación e capacitación dos docentes que atenden os alumnos cegos dentro dun sistema inclusivo. Así mesmo, poderanse contemplar todas aquelas accións que favorezan a inclusión educativa dos alumnos con discapacidade visual.
Recursos de educación inclusiva con Iberoamérica
